"Toplumlar üstesinden gelemeyecekleri sorunları gündeme getirmezler." Karl Marx
Ensest diğer adıyla yasak sevi yakın akrabalar arasında gönüllü ya da gönülsüz cinsel ilişki şeklinde tanımlanır. Çoğu toplumda tabu kabul edilen bu durum, bazı toplumlarda ise aksine değer verilen özendirilen bir durum olmuştur. Enseste karşı öne sürülen savlar genelde birkaç başlık altında toplanabilir, bunlar; akraba ilişkilerinden doğan çocuğun sakat olma riski, aile yapısının bozulması ve dini yasaklamalardır. Bireylerde bu denli suçluluk duygusu yaratan bu olgu yasaklanma sebepleriyle kıyaslanınca traji-komik bir hal alır. Bu çelişkiyi de Freud tabu kavramı ile açıklar ama konumuz bunu uzun uzadıya tartışmak değil, sadece ensest olgusunun varlığını kanıtlamak olduğundan meselenin daha fazla uzatılmasının gereği yoktur. Bizim için önemli olan Türkiye sinemasında ilk defa adam akıllı ensest konulu bir filmin işlenmesi ve bunun Türkiye üzerinde yarattığı algı.
Filmde, şiir yazmayı beceremeyen ve oldukça titiz bir baba kendi erkek çocuğu ve kız çocuğuna cinsel bir arzu besler ve bu durumu doğuran bazı psikolojik tahliller ile bunun sonucunda aile bireyleri üzerinde meydana gelen ruhsal değişmeler işlenir. Ailedeki küçük erkek çocuğun filmin başlangıcından beri görülen sessiz tavrı ile babasının öldürmek üzerine kurduğu hayaller seyircide bir rahatsızlık uyandırır. Daha sonra babanın kız çocuğu ile yaşadığı durum meseleyi açıklığa kavuşturur. Babanın bu "kirli" iç dünyasının aksine gerçek hayatta oldukça titiz, temiz ve çocuklarına karşı olan kollayıcı tavrı Freudyen tarzda bir karşıt tepki geliştirme ve yâdsıma tarzı savunma mekanizmalarını anımsatır. Annenin durumu fark etmesi de hemen her şeyi değiştirmez, çünkü bazılarının işlediği suçlar diğerlerinin onlara söyleyemeyeceği denli büyüktür.
Filmde özellikle üzerinde durulması gereken birkaç nokta var. İlki kızıyla ilişkiye giren babanın, kızının ona beslediği kini yatıştırmak için onunla konuşmak istemesi ve bunu da bir tekne gezintisiyle gerçekleştirmeyi düşünmesidir. Baba bir şekilde kızını ikna eder ancak görürüz ki tekne gezintisinde baba konuşmak yerine tekrar kızıyla cinsel ilişkiye girer. Bu da babanın eyleminden pişman olmadığını ve bunu bilinçli bir şekilde devam ettirdiğini gösterir. Bu bir sille olarak ensesti yadsıyanların suratına iner.
Babanın kötü olan şiir yazma deneyimleri bu çarpık ilişkilerden sonra farklı bir hal alır ve ilk defa matbaa sahibinin onu ciddiye alacağı bir üretim ortaya koyar. Atlıkarınca adlı bu şiiri baba her ne kadar kitabına koymak istemese de matbaa sahibinin en çok onu beğenmesi babayı zor durumda bırakır. Burada da yönetmenin Bataille'ın "edebiyat kötülükten beslenir" savını doğruladığını görürüz.
Ve dedik ya bazılarının işlediği suçlar diğerlerinin dillendiremeyeceği denli büyüktür. Tecavüze uğrayan kız bu durumu felçli nenesine hikâyeleştirerek anlatır. Bu duruma annesinin gizlice tanık olmasıyla mesele aile içerisinde aydınlanır. Kız cinsel ilişki sırasında yaşadıkları ilk defa burada ağlayarak dillendirir ve filmin ensesti hiç de olumlamadığını aksine bu durumu büyük bir trajedi olarak ortaya koyduğunu algılarız.
Bunun dışında yönetmen bazı şeyleri de özdeşim yoluyla anlatmaya çalışır. Örneğin annesiyle babasını banyoda sevişirken gören kız, daha sonra aynı yerde annesinin rolünde olur. Bu da ensestin çekirdek aile yapısını nasıl çatlattığının iyi bir temsilidir. Çünkü ensest olgusu bizim sınıflandırılmış ve kategorize edilmiş aile yapımızı darmadağın eder. Ayrıca ailedeki erkek çocuk ile kızın baba hakkında kurdukları birbirine benzer hayaller ve birbirlerine besledikleri güven duygusu da onların yaşantılarının ortaklığını ortaya koyar. Filmdeki gayet iyi olan geçişler ve babanın ölümünün muallakta bırakılarak asıl olgunun hayal ya da gerçek otorite algısında aranması da filme "iyi film" özellikleri katmakta
Sonuç olarak film toplumsal bir olguyu her yönüyle ortaya koymayı amaçlıyor. Ancak Türkiye toplumu henüz bunu konuşabilecek ya da tartışabilecek düzeyde değil. Zira Çağatay Tosun'un yönettiği Derin Düşün-ce filmine yöneltilen eleştiriler hala akıllarda. Zaten Atlıkarınca filmi bu konuyu da işlemekte. Zira filmin bir bölümünde Nuri Bilge Ceylan'ın Üç Maymun filmindeki sessizlikle karşılaşırız. Toplumumuzda ensest konusunda tam böyle bir sessizlik içerisinde. Nüfusbilim Derneği ve Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu'nun 2009 yılında yaptıkları bir araştırmada Türkiye'de her yaşta ve cinsiyette çocuğun ensest ilişkiye maruz kaldığı tespit edilmiştir. Rapordaki birkaç alıntıya göz atmak gerekirse şöyle:
“...bir babanın kızıyla 7 yıl süren ensest ilişkisi olmuştu. Hatta kızın âdet
düzenlerini takip edecek kadar ileriye götürdüğü bir ilişki. Ve iki kere gebe
kalıyor. Gebeliği sonlandırıyor bir şekilde baba. Kürtaj yaptırtıyor...10'lu
yaşlara yakın başlıyor” (Psikiyatr)
“...şahsın 5 kızı var. Her bir kızını 3 veya 4 yaşından itibaren istismara
başlıyor. Bu çocukları 9-10 yani cinsel anlayışa yakın veya bilinçli o anlamda
bilgi sahibi olmaya geldiği noktada, bırakıyor, bir diğerine başlıyor. Ve bu
şekilde 5 çocuğunu da, ayrı ayrı taciz etmiş.” (Savcı)
Ancak bu meseleler konuşulmaya geldiğinde örneğin, bunları yapanlar ateistler olarak tanımlanır, Türkiye'nin değerleri vardır ve bu toplumda öyle şeyler olmaz, Freud sapığın tekidir o cinsellikten başka bir şey bilmez vs. Yalnız tüm bu karşı çıkışlar aslında bir bastırma mekanizmasının dışavurumudur. Toplum görünürdeki dindarlığının altında ciddi bir cinsel açlık ve "sapıklık" barındırmakta. Çözüm olarak da meseleyi görmezden gelmeye başvurmaktadır. Çünkü Türkiye'nin tüm mevcut inanışı, alt yapısı, değerleri ve kültür birikimi bu meselenin üstesinden gelmeye muktedir değildir. Freud'un Odipus kompleksi her gün aşağılanadursun; Türkler, ABD'liler porno sitelerinde en çok "anne" kelimesini arattırıyor.
En nihayetinde ensest toplumsal bir gerçekliktir ve sizin buna kulaklarınızı kapatmanız, paradigmalarınızın bu gerçeklik karşısında paramparça olmasından korkmanız ve sanki yokmuş gibi davranmanız ne bu gerçekliği değiştirir ne de bu meseleye bir çözüm üretir.
Ömer MIZRAK
http://www.unfpa.org.tr/turkeytr/rapyay/ensesrapor.pdf
http://www.hurriyet.com.tr/planet/22829311.asp
