"Sigaralar ve kahve, adamım. Asla yerini başka şey tutmaz. Düşünürsen, biz kahve ve sigara kuşağıyız."
Hayat sürekli etkileyici, heyecanlı, korkutucu vb. eylemlerden oluşmaz. Bizim için ilk bakışta çok da etkileyici olmayan, günlük hayatımız içinde monotonlaşan ve sistematikleşen bazı eylemlerimiz ve zevklerimiz vardır. Bu nedenle önemlerinin etkin bir biçimde ayırdında olamayız, ancak biraz üzerine düştüğümüzde bu eylemlerin sistematikleşmesinin, onlarsız olmayacağının bir göstergesi olduğunu fark ederiz. Adeta bireysel bir kültür haline dönüşmüştür bu eylemlerimiz ama etrafımızdaki insanları gözlemleyince bunun kültürün tanımına yakışır bir biçimde evrensel ama en nihayetinde her şey gibi öznel parçalar da taşıdığını algılarız, buna örnek teşkil edebilecek bir kültürdür: Kahve ve Sigara...
Tek ortak noktaları kahve ve sigara olan, bunun dışında birbirinden bağımsız zaman, mekân ve karakterler üzerinden işlenen bir kısa filmler topluluğu olan Kahve ve Sigara; daha önceden çekilmiş ve yeni eklenen kısa filmlerle 2003 yılında Jim Jarmusch tarafından beyazperdeye aktarıldı. Tükettikleri kahve ve sigara zevklerinin bireyselliğinden bile bize karakter analizi yapabilmemizi sağlayan ve kahve ile sigaranın felsefesini yapan yönetmen, kültürün toplumsal ve bireysel yanının diyalektiğini etkili bir biçimde işliyor. Filmi izledikçe bu basit alışkanlığın bile bizden ne kadar parçalar taşıdığını fark ediyoruz. Örneğin bir işçi ile bir müzisyenin kahvesinin farklılığından, kahve içerken ettiği sohbetten tutun kahveye bakış açılarına kadar geliştirdikleri anlayış kendi sınıfsal ve estetik zevklerinden izler taşıyor. Ayrıca film sadece kahve ve sigara tüketen bireyleri de konu almıyor. Kahve ve sigara kültürünü de diğer kültürler gibi, onu benimseyenleri, ona karşı duranları ve kıyısından köşesinden ona dâhil olanları da ekleyerek işliyor yönetmen.
Hem biçim hem de konu bakımından filmin tümevarımsal bir mantıkla işlendiğini varsaymak yanlış olmayacaktır kanımca. Çünkü bir masa, birkaç insan, bir alışkanlık ve 15-20 dakikadan oluşan bir etkinlikten, tüm yaşantımız ve toplumumuz üzerine çıkarımlar yapmamızı sağlayan bu film, önemini, önemsiz görünenin önemini kavratmasında yakalıyor.
Hayat sürekli etkileyici, heyecanlı, korkutucu vb. eylemlerden oluşmaz. Bizim için ilk bakışta çok da etkileyici olmayan, günlük hayatımız içinde monotonlaşan ve sistematikleşen bazı eylemlerimiz ve zevklerimiz vardır. Bu nedenle önemlerinin etkin bir biçimde ayırdında olamayız, ancak biraz üzerine düştüğümüzde bu eylemlerin sistematikleşmesinin, onlarsız olmayacağının bir göstergesi olduğunu fark ederiz. Adeta bireysel bir kültür haline dönüşmüştür bu eylemlerimiz ama etrafımızdaki insanları gözlemleyince bunun kültürün tanımına yakışır bir biçimde evrensel ama en nihayetinde her şey gibi öznel parçalar da taşıdığını algılarız, buna örnek teşkil edebilecek bir kültürdür: Kahve ve Sigara...
Tek ortak noktaları kahve ve sigara olan, bunun dışında birbirinden bağımsız zaman, mekân ve karakterler üzerinden işlenen bir kısa filmler topluluğu olan Kahve ve Sigara; daha önceden çekilmiş ve yeni eklenen kısa filmlerle 2003 yılında Jim Jarmusch tarafından beyazperdeye aktarıldı. Tükettikleri kahve ve sigara zevklerinin bireyselliğinden bile bize karakter analizi yapabilmemizi sağlayan ve kahve ile sigaranın felsefesini yapan yönetmen, kültürün toplumsal ve bireysel yanının diyalektiğini etkili bir biçimde işliyor. Filmi izledikçe bu basit alışkanlığın bile bizden ne kadar parçalar taşıdığını fark ediyoruz. Örneğin bir işçi ile bir müzisyenin kahvesinin farklılığından, kahve içerken ettiği sohbetten tutun kahveye bakış açılarına kadar geliştirdikleri anlayış kendi sınıfsal ve estetik zevklerinden izler taşıyor. Ayrıca film sadece kahve ve sigara tüketen bireyleri de konu almıyor. Kahve ve sigara kültürünü de diğer kültürler gibi, onu benimseyenleri, ona karşı duranları ve kıyısından köşesinden ona dâhil olanları da ekleyerek işliyor yönetmen.
Hem biçim hem de konu bakımından filmin tümevarımsal bir mantıkla işlendiğini varsaymak yanlış olmayacaktır kanımca. Çünkü bir masa, birkaç insan, bir alışkanlık ve 15-20 dakikadan oluşan bir etkinlikten, tüm yaşantımız ve toplumumuz üzerine çıkarımlar yapmamızı sağlayan bu film, önemini, önemsiz görünenin önemini kavratmasında yakalıyor.
Filmi İzlemek İçin: http://www.sinegoz.com/amerikan/kahve-ve-sigara-coffee-and-cigarettes-2003/
Ömer MIZRAK
