Senaryosunu Cesare Zavattini’nin yazdığı, İtalyan yönetmen Vittorio De Sica’nın 1948 yılında çektiği Bisiklet Hırsızları, sinema tarihinin önemli filmleri arasında yer alır. Luigi Bartolini’nin romanından uyarlanmış olan bu klasik film İtalyan Yeni Gerçekçilik akımının temel taşı niteliğindedir.
2. Dünya savaşı her alanda olduğu gibi sinemanın da seyrini değiştirmiştir. Savaş sonrasında Fransa’da yeni dalga akımı ortaya çıkarken İtalyan sinemasını ise yeni gerçekçilik akımı süslemiştir. Yeni gerçekçilik akımı, Mussolini döneminin Beyaz Telefon Filmleri olarak adlandırılan romantik komedi filmlerine bir tepki olarak doğmuş, İtalyan sinemasının yanısıra diğer ülke sinemalarında da etkisini uzun süre göstermiştir.Bu akımın; Federico Fellini, Vittorio De Sica, Roberto Rossellini, Cesare Zavattini gibi yönetmenleri faşist diktatör Mussolini’nin İtalya halkı üzerinde yarattığı yıkımı gözler önüne sermek için kameralarını salt gerçeklikle İtalya sokaklarına çevirmişlerdir. Bu akımın temsilcileri filmlerinde doğal ışık, doğal ses kullanmışlardır. Profesyonel oyunculuğa ve stüdyo ortamına karşı çıkmış, filmlerde gerçek dekor kullanılmış ve oyunculuk konusunda amatör, halktan kişiler, işçiler yoksullar basit diyaloglarla oynatılmıştır. Bu akım çerçevesinde düşük bütçeyle, hiçbir doğallıktan kaçınılmayan, hayranlık uyandıran filmlere imza atılmıştır.
Yeni gerçekçiliği en iyi temsil eden Bisiklet Hırsızlarını izlerken, Faşist Mussolini’nin viran ettiği sokaklarda dolaşır, açlıktan ve yoksulluktan dem vuran halkın konuşmalarını dinler,yaşantılarına şahit oluruz. İşsizliğin ve yoksulluğun kol gezdiği İtalya’da Antonio Ricci iş aramaktadır. Neticede afiş işi bulan babaya ,bu iş için bir bisikletinin olması gerektiği söylenir. Uzun süredir işsiz olan Ricci bu işi kaybetmek istemez ve evdeki birkaç çarşafı satarak kendisine bir bisiklet alır. Antonio Ricci ve ailesi bu iş için çok sevinirler fakat baba ilk iş gününde afiş asarken bisikletini çaldırır. Bisikletin çalınmasıyla birlikte polise gider. Antonio Ricci ve ailesi için büyük öneme sahip olan bisiklet , ne yazık ki devletin güvenlik güçleri açısından önemsiz bir meseledir. Bisikletini tek başına aramak zorunda kalan baba yanına küçük oğlu Bruno’yu da alarak İtalya sokaklarını arşınlar. Baba-oğul köşe bucak bisikleti çalan genci ararken bizler de İtalya’daki yoksulluğa ve çaresizliğe tanık oluyoruz. Uzun otobüs kuyrukları, batakhaneler ,falcılar, güvenlik güçleri, kliseleri dolduran umutsuz halk birer birer gözümüzün önünden geçer. Bütün çabalarına rağmen bisikleti bulamayan baba, çaresiz kaldığı anda ise bir bisiklet çalmaya kalkar ancak onu da beceremez ve yakalanır. Bu film dönemin İtalya’sının toplumsal ve siyasal durumunu gözler önüne seren bir filmdir, bu film bir babanın, oğlunun gözleri önünde yıkılışının filmidir. (Ayrıca filmde Bruno rolündeki çocuk, oyunculuğu ile takdire şayandır)
Sinemayı ileri taşıyan bu akım yine Vittorio De Sica’nın Umberto D. Filmiyle sona ermiş, etkisini ise 60’ların sonuna dek sürdürmüştür. Ortadan kalkmasının sebepleri arasında ise ; İtalya’nın sosyal durumunu düzeltmesi, İtalyan sinemasında sansürün artması , yöneticilerin ‘’İtalya’yı kötü gösteriyor’’ söylemleri öne çıkmaktadır.Ayrıca yeni gerçekçiliğin tutunamamasının sebepleri arasında kimi eleştirmenler tarafından, üretim ilişkilerine ve sınıf bilinci teorilerine temas etmediği yönü gösterilmektedir.
2. Dünya savaşı her alanda olduğu gibi sinemanın da seyrini değiştirmiştir. Savaş sonrasında Fransa’da yeni dalga akımı ortaya çıkarken İtalyan sinemasını ise yeni gerçekçilik akımı süslemiştir. Yeni gerçekçilik akımı, Mussolini döneminin Beyaz Telefon Filmleri olarak adlandırılan romantik komedi filmlerine bir tepki olarak doğmuş, İtalyan sinemasının yanısıra diğer ülke sinemalarında da etkisini uzun süre göstermiştir.Bu akımın; Federico Fellini, Vittorio De Sica, Roberto Rossellini, Cesare Zavattini gibi yönetmenleri faşist diktatör Mussolini’nin İtalya halkı üzerinde yarattığı yıkımı gözler önüne sermek için kameralarını salt gerçeklikle İtalya sokaklarına çevirmişlerdir. Bu akımın temsilcileri filmlerinde doğal ışık, doğal ses kullanmışlardır. Profesyonel oyunculuğa ve stüdyo ortamına karşı çıkmış, filmlerde gerçek dekor kullanılmış ve oyunculuk konusunda amatör, halktan kişiler, işçiler yoksullar basit diyaloglarla oynatılmıştır. Bu akım çerçevesinde düşük bütçeyle, hiçbir doğallıktan kaçınılmayan, hayranlık uyandıran filmlere imza atılmıştır.
Yeni gerçekçiliği en iyi temsil eden Bisiklet Hırsızlarını izlerken, Faşist Mussolini’nin viran ettiği sokaklarda dolaşır, açlıktan ve yoksulluktan dem vuran halkın konuşmalarını dinler,yaşantılarına şahit oluruz. İşsizliğin ve yoksulluğun kol gezdiği İtalya’da Antonio Ricci iş aramaktadır. Neticede afiş işi bulan babaya ,bu iş için bir bisikletinin olması gerektiği söylenir. Uzun süredir işsiz olan Ricci bu işi kaybetmek istemez ve evdeki birkaç çarşafı satarak kendisine bir bisiklet alır. Antonio Ricci ve ailesi bu iş için çok sevinirler fakat baba ilk iş gününde afiş asarken bisikletini çaldırır. Bisikletin çalınmasıyla birlikte polise gider. Antonio Ricci ve ailesi için büyük öneme sahip olan bisiklet , ne yazık ki devletin güvenlik güçleri açısından önemsiz bir meseledir. Bisikletini tek başına aramak zorunda kalan baba yanına küçük oğlu Bruno’yu da alarak İtalya sokaklarını arşınlar. Baba-oğul köşe bucak bisikleti çalan genci ararken bizler de İtalya’daki yoksulluğa ve çaresizliğe tanık oluyoruz. Uzun otobüs kuyrukları, batakhaneler ,falcılar, güvenlik güçleri, kliseleri dolduran umutsuz halk birer birer gözümüzün önünden geçer. Bütün çabalarına rağmen bisikleti bulamayan baba, çaresiz kaldığı anda ise bir bisiklet çalmaya kalkar ancak onu da beceremez ve yakalanır. Bu film dönemin İtalya’sının toplumsal ve siyasal durumunu gözler önüne seren bir filmdir, bu film bir babanın, oğlunun gözleri önünde yıkılışının filmidir. (Ayrıca filmde Bruno rolündeki çocuk, oyunculuğu ile takdire şayandır)
Sinemayı ileri taşıyan bu akım yine Vittorio De Sica’nın Umberto D. Filmiyle sona ermiş, etkisini ise 60’ların sonuna dek sürdürmüştür. Ortadan kalkmasının sebepleri arasında ise ; İtalya’nın sosyal durumunu düzeltmesi, İtalyan sinemasında sansürün artması , yöneticilerin ‘’İtalya’yı kötü gösteriyor’’ söylemleri öne çıkmaktadır.Ayrıca yeni gerçekçiliğin tutunamamasının sebepleri arasında kimi eleştirmenler tarafından, üretim ilişkilerine ve sınıf bilinci teorilerine temas etmediği yönü gösterilmektedir.
Filmi İzlemek İçin: http://www.sinegoz.com/italyan/bisiklet-hirsizlari-ladri-di-biciclette-1948/
Melih ÇAPRAZ
Melih ÇAPRAZ
