26 Temmuz 2012 Perşembe

Der Baader Meinhof Komplex (Bir Terör Filmi) - U. Edel - 2008



      Film genel anlamda asıl ismi R.A.F (Red Army Faction) ya da Der Baader Meinhof olan ve Batı Almanya'da, yükselen sol öğrenci hareketinin, silahlı uzantısı olarak kurulan örgütün eylemlerini konu ediniyor. Olaylar, soğuk savaşın kendini bütün dünyada hissettirdiği ve küresel ekonomik krize, Vietnam savaşı ve Ortadoğu krizinin eşlik ettiği 60'lı yıllarda gerçekleşir. 

      İran şahının Almanya’yı ziyareti üzerine patlak veren ve şiddetle bastırılan sokak eylemleri, 68 kuşağı devrimci gençlik lideri Rudi Dutschke'nin sokak ortasında başından vurulmasıyla, Almanya'da dengeleri bir anda değiştirir. Bu sıralarda İran şahının Almanya ziyaretini protesto eden yazılarıyla bir anda ünlenen ve Rudi Dutschke suikastının azmettiricisi olduğu düşünülen Bild Zeitung gazetesine yapılan protestolarda yer alan gazeteci Ulrike Meinhof, alışveriş merkezi yakmaktan tutuklu, anarşist ve gevşek yapılı 2 Haziran örgütü üyeleriyle sonradan bir araya gelip 30 yıl boyunca Almanya hükümetini zor durumda bırakacak olan R.A.F örgütünü kurar.

      Örgütün kural tanımazlığının, Lübnan kampındaki tutumlarının, hâkim karşısındaki savunmalarının ve rahat tavırlarının, Gudrun'un, Meinhof'u kadınsı bir egoizme dayanan aşağılamaları ayrıca kendi içlerindeki cinsel münasebetlerinin de yer yer gözler önüne serildiği sahneler -üyelerinin 2 Haziran örgütünün karakterinden beslendiğinin mi yoksa yönetmenin kendi yorumu mudur bilinmez- örgütün eylem tarzı düşünüldüğünde izleyicide görmeye, duymaya alışık olmadığı bir örgüt imajı yarattığı su götürmez bir gerçektir. İşte özünde filmi ya da hareketi değerli kılan nokta da burasıdır.

      Üzerine binlerce yazı yazılmış Marksizm ve Ahlak tartışmalarının örgütte kendi açılarından çok iyi bir şekilde cevaplandırıldığını görmekteyiz. Nitekim Lübnan kampındaki yerlinin, örgüt üyelerinin çıplak güneşlenmelerini bitirmesini istemesinin üzerine Andreas'ın "Sevişmek ile ateş etmek aynı şeydir" sözleri manifesto niteliğindedir. Film içerisinde açıkça hissettirilmese de anlıyoruz ki, R.A.F. örgütü sadece kapitalizm ya da emperyalizm ile değil onun değerleri ve ahlaki sistemi ile de mücadele etmekte, bunun kurşunu olarak da, sevişmeyi, yani temelde ahlaki özgürleştirmeyi görmektedir. Bu ahlaki özgürleştirme yani ahlaksızlaştırma mücadelenin bir kanadı olarak devam etmekte ve örgüt içerisinde bireylerin birbirlerine karşı tutum ve konumlarını belirlemektedir. Yeni yaratılan bu militan tarzı da sistemin değerlerini eleştirmesine rağmen içselleştirmiş, bunlarla yaşayan ve yer yer ahlaki vurgular yapmaktan sakınmayan eski sol militan tarzına göre seyirciyi oldukça şaşırtmaktadır.

      Örgütün bir diğer karakteristik özelliği de özellikle Andreas'ta sıkça gözlemleyebileceğimiz, teoriden çok eylemselliğe önem verme kısmıdır. Meinhof'un mesele üzerine kafa patlatmaları, Andreas'ın da etkisiyle örgüt üyeleri tarafından değersizleştirilmekte, örgüte yol göstermeye çalışan avukatın samimiyeti Andreas tarafından yan masadaki kadının cüzdanını çalabilmekle ölçülmektedir. Örgüt temel birkaç tutumu benimsemenin dışında, amaçlarına ulaşabilmenin temel şartını etkili eylemselliklere bağlamaktadır. Bu meselenin bu kadar açık olması da, Andreas'ın yakalanma sahnesinde olduğu gibi, örgütün hezimete uğramasının altında bu tavrın yattığını düşündürmektedir.

      Öyle ya da böyle hükümetin örgüte karşı geliştirdiği önlemlerin rengi değiştikçe, örgütün bu saldırıları en zor durumlarda bile bir karşı saldırıya dönüştürmesindeki pratikliği ve zekâsı da R.A.F’ın yine herhangi bir örgüt olmadığı düşüncesini pekiştiriyor. Nitekim hükümetin bütün güçleriyle saldırıya geçip bir cadı avı başlatmasına R.A.F ‘ın tutuklamalara karşılık yargı binalarını hedef alması, hükümetin örgütün bekasını ‘’efsane’’ ye borçlu olduğunu anladığında açlık grevindeki militanların ölmemesi için zorla midelerine hortumla besin takviyesine karşılık Meins’in intiharı seçmesi gibi... 

      Bu sonun yeni katılımları güçlendireceği gerçeğini kavrayan örgütün kurucu üyelerinin, dışarıdaki militanların başarısız bir yolcu uçağı kaçırma eyleminden sonra mahkûmiyetlerinin kalkmayacağına dair inançları güçlenince, Meins gibi onlar da intiharı seçmektedir. Son olarak dışarıdaki militanlara, liderlerinin cezaevinde, cezaevi yönetimince öldürülmediği, intihar ettikleri gerçeğinden söz etmek zorunda kalınınca, o ana kadar sadece bir efsane için savaşmış olmaları ilk kez bu sefer örgüt üyelerini şaşırtmaktadır. Belki de onlar için bundan sonra tek bir seçenek kalmakta, o da: ‘’Efsane olmaktır’’.


                                                                                                                                             Ferhat Timur